Basque Observatory of Human Rights
Pokopandegi bidea 9-2°
20018 Donostia
Euskal Herria - Basque Country
Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokia 2001eko otsailaren 20an jaio zen.
2015eko amaierara arte, funtzionamendu aktiboa izan zuen Estatuaren indarkeriak eragindako giza eskubideen urraketen biktimen defentsan, eta, bereziki, torturatuen eremuan.
Bere ekimenak ugariak izan ziren nazioarteko espazioetan, hala nola Nazio Batuen sisteman eta giza eskubideen aldeko beste erakunde eta instantzia batzuetan.
Garai hartako testuinguru politikoarekin lotutako hainbat arrazoi tarteko, elkarteak jarduerak murriztu zituen 2016az geroztik, baina saioen aurrean garaiz erantzuten eta nazioarteko hainbat organori informazioa ematen jarraitu du.
Bestalde, 2023ko udazkenean, Foro Sozial Iraunkorra desagertu ondoren, hutsune bat sortu zen biktima guztiek egia, justizia eta erreparazioa izateko duten eskubidea defendatzeko zereginean, eta, bereziki, Estatuaren indarkeriaren ondorioz giza eskubideen urraketak jasan dituzten biktimek jasaten duten tratamendu asimetrikoari eta horrek haiengan eragiten duen diskriminazioari aurre egiteko.
Testuingurua
Giza eskubideen defentsan lan egiten duten hainbat pertsonak gogoeta bat ireki dute biktimen tipologia hori babesteko legeekin sortutako egoera berriari buruz. Lege horiek Nafarroako Foru Komunitatean (16/2019 Foru Legea) eta Euskal Autonomia Erkidegoan (12/2016 Legea) jarri ziren abian.
Lege horiek errekonozimendurako eta erreparaziorako mekanismo garrantzitsuak eskaintzen dituzte, biktimei jada existitzen den egia sozialaren osagarri den beharrezko egia ofiziala emanez.
Baina ezin diote justizia-eskaerari erantzun, ez baitute horretarako eskumenik
Ikuspegia
“Giza Eskubideen Behatokia”k giza eskubideen urraketen arloan dagoen nazioarteko legedian oinarritzen du bere eginkizuna, edozein dela ere bere jatorria, eta biktima guztiek egia, justizia eta erreparazioa jasotzeko duten eskubidean eta berriro ez gertatzeko bermeetan.
Estatuko biktimen kasuan, errekonozimenduaren eta erreparazioaren arloan aurrerapausoak eman diren arren, babesten dituzten eskubideak ez dira osoak, justiziara jo ezin dutelako eta haien egileek erabateko lizunkeriaz gozatu dute.
Biktima horiek ez dute argitu gabeko kasuen ikerketa judizialerako inolako mekanismorik. Ekimenak familien edo biltzen dituen Egiari Zor Fundazioaren esku geratzen dira.
Horrek guztiak astungarri onartezina eragiten die Estatuaren biktimei, eta diskriminazio handiaren aurrean jartzen ditu.
Misioa
Bigarren fase honetan, Giza Eskubideen Behatokiak honako eremu hauetan esku hartuko du:
· Monitorizazioa
Estatuaren indarkeriak eragindako giza eskubideen urraketen azterketa eta salaketa espezializatua dagokion organoetan.
· Mentoria
Estatuko biktimei egia ofiziala eta justizia bilatzeko aholkularitza eta laguntza emateko jarduerak.
· Abokatutza
Baldintzak betetzen dituzten kasuetan, prozesu judizialetan laguntzea.
· Dibulgazioa eta prestakuntza
Egindako ekimenen eta lortutako emaitzen zabalkunde publikoa egitea, eta giza eskubideen arloko prestakuntza profesionaleko eta hezkuntzako dinamikak abian jartzea.
Jarduerak
Giza eskubideen urraketen kasuei buruzko itzelezko txostenak egitea.
– Giza eskubideen urraketen salaketak aurkeztea giza eskubideen defentsarako nazioarteko organo eta tresnen aurrean, hala nola Nazio Batuek eskainitako baliabideen aurrean.
– Nazioarteko eskubideak babesteko eta oinarrizko eskubideak eta askatasunak urratzeko beste erakunde batzuek sustatutako ekimenei laguntzea.
– Auzi estrategikoa. Prozesu judizialetan esku hartzea, baldintzak betetzen dituzten kasuetan. – Giza eskubideen urraketen inguruko topaketak, mintegiak eta kongresuak antolatzea. Lankidetza sustatzea arlo horretako baterako ekimenetarako.
– Giza eskubideen arloan lan egiten duten Europako erakunde eta sareetan parte hartzea, hala nola giza eskubideen defentsaren aldeko abokatuen nazioarteko erakundeetan eta horien defendatzaileetan.
– Nazioartean eragina duten nazio mailako ekimenetan parte hartzea.
– Giza eskubideei buruzko prestakuntzak antolatzea.