GEBEHATOKIAK FROGAK AURKEZTU DITU MONTXO MARTINEZ ANTIA MADRILEN HIL ZUTELA FROGATZEKO

2015ean, Balorazio Batzordeak bere buruaz beste egin zuela ebatzi zuen

Eusko Jaurlaritzari kasuaren beste ebaluazio bat eskatu diogu

2015ean, Eusko Jaurlaritzak, Estatuaren biktimak aitortzeari eta erreparatzeari buruzko ekainaren 12ko 107/2012 DEKRETUAren arabera, ezetsi egin zuen José Ramón Martínez Antiaren familiak Estatuaren biktima gisa aitortzeko eta ordaina emateko egindako eskaera, eta ontzat eman zuen suizidioaren bertsio ofizial frankista.Francisco Etxeberria auzitegiko medikuak 2015eko martxoaren 3an egindako txostenean, honako hau iradokitzen zuen: “zuzeneko analisi berri bat egitea posible da, eta aukera emango luke erakundearen txostenean tiroaren ibilbidea egiaztatzeko”. Proba hori ezin izan zen egin..Hil eta 50 urtera, familiak beti eutsi dio hilketaren tesiari.2024ko irailean, familiak kasuaren beste ebaluazio bat eskatu zion GEBehatokiari. Dokumentazioa biltzeko eta kasua aztertzeko fase baten ondoren, aurten eginbide hauek egin dira:

–  Gorpua hobitik ateratzea. 2025eko otsailaren 28an, Francisco Etxebarria Gabilondo auzitegiko medikuak gorpua lurpetik atera zuen Polloeko hilerrian (Donostia), eta bertan izan ziren familia, ETA p-mko kideak, Egiari Zor Fundazioa eta GEBehatokia.
Autopsiaren ondorioak dioenez, “gorpuzkien kontserbazio-egoerak ez du ekarri heriotzaren legezko etiologia medikoari buruzko bestelako interes forentserik”.

–  Testigantzak. Zuzeneko senideen eta erakundeko gertuko kideen (Francisco Javier Ruiz de Apodaka eta Iñaki Mugica Arregi) testigantzak jasotzeak baztertu egiten du suizidioaren tesia Martinez Antiaren nortasunean, Madrilen ETA p-mk egin nahi zuen operazioaren helburuetan eta heriotzaren testuinguru politiko eta sozialean oinarrituta (Franco bi hilabete geroago hil zen).

–  Armen aditu-froga. Maiatzean, txosten bat eskatu genion aditu independente bati, Kriminologian Graduatua Euskal Herriko Unibertsitatean, Segurtasun Pribatuko Tiro Irakasle eta Armamentu eta Segurtasun Pribatuko Tiro Irakasle gisa gaitua. 2025eko uztailaren 28an, bere txostena bidali zigun, eta, bertan, Ikuskaritzako 130/76 Aurretiazko Eginbideei erantzuten die (Bermudez, 7. J.I., Madrilen 1975-09-18an guardian zegoena). Eginbide horien arabera, pistola muntatuta dago: “Browning GP-35 pistola erdiautomatikoari dagokionez, ez zen erabili José Ramón Martínez Antia jaunarekin batera aurkitu zen kargagailu munizionatua sartu ondoren. Ezin dut jakin aurretik erabili eta kargagailua aldatu zen, baina arman aurkitutako kargagailua sartu ondoren, ez zen erabili”.

Gertakarien lekuan zegoen bigarren armari dagokionez (Sten MK metraileta), aurretiazko eginbideek ustezko suizidiorako erabilitako arma gisa identifikatzen ez badute ere, hau ondorioztatzen du: “José Ramón Martínez Antia jaunaren gorpuaren ondoan aurkitutako STEN MK subfusilari dagokionez, esan dezaket arma hori erabili zutela, zorro batekin baitzegoen erauzketa-leihoa blokeatzen, eta horrek tiroen sekuentzia etetea eragin zuen. Azterketa bat egin ondoren, subfusil mota hori bere burua garbitzeko erabili ahal izan zela egiaztatu dut. Dauzkadan datuekin, ezin dut baieztatu, baina ezta ukatu ere, STEN MK subfusila izan zenik Jose Ramon Martinez Antia jaunari zauri hilgarria eragin zion arma”.

  • –  Suizidioa Sten metrailetarekin. ETA p-mko kideek Sten modeloa erabiltzen zutela baieztatu ondoren, GEBehatokian uste dugu Sten metrailetarekin suizidioa egitea ezinezkoa dela; izan ere, “ustezko suizidioa kokatzen den bainuontziaren neurriek eta antolaerak (eskuineko aldean pareta batekin) eskuineko lokian kanoi jotzailera tiro egiteko behar den besoa luzatzea eragozten dute, eta jaurtigaia ezkerreko lokitik ateratzea, beheranzko ibilbide batean”.
  • –  Txostena. Erantsitako memoranduma egitea eta ondorioak ezartzea. Mikel Lejarza “El Lobo” -ren parte-hartzeaGogoratu behar da Martínez Antia hil zen operazioa infiltratutako agente batek antolatu zuela, Defentsako Goi Mailako Ikasketa Estrategikoen Zentroko kide batek, “Gorka” ETAko kideen aurrean eta “El Lobo” Espainiako Zerbitzu Sekretuetako kideen aurrean ezizenez ezaguna.Lejarzak berak bere gain hartzen du gertakarietan parte hartu izana “Yo confieso. 45 años de espía. Las explosivas memorias de El Lobo, el espía más importante de la historia de España”, Mikel Lejarza eta Fernando Ruedaren liburuan (2019) – Roca Editorial. Berak publikoki aipatzen du 2023ko urtarrilaren 13an Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean, eta, bere jardueretan izan zituen erantzukizunei buruz ari zela, «berriro egingo nuke» adierazi zuen.Operazio horren ondorioz, Josu Mujika Aiestaran, Montxo Martínez Antia, Andoni Campillo Alkorta, Jon Paredes Manot -Txiki- eta Moncho Reboiras Noia ETA p-m-ko kideak hil eta 158 pertsona atxilotu zituzten, gehienak torturatuak.Ondorioak:N.A.S.H. eredua heriotzaren modalitate antropologikoak sailkatzeko erabiltzen da, eta lau kategoria nagusitan oinarritzen da: N (Naturala), A (Accidente-Istripua), S (Suizidioa) eta H (Homizidioa). Heriotza naturala eta akzidentala bazterturik, eta bere burua hiltzeko arma baten erabilera autogenoaren tesia desmuntaturik, giza hilketaren H da aldagai bakarra begiesteko.Jose Ramon Martinez Antia beste batzuek hil zuten, 1975eko irailaren 18an, goizaldean, eskuineko lokian kanoi ukituaz egindako tiro baten ondorioz.

Ekimena:

– Elementu horiekin, Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideetako sailburuari, María Jesús San José, José Ramón Martínez Antiaren kasuaren balorazio berria, Estatuaren biktima gisa aitortzeko eta horren ondoriozko ordaina emateko.

Onartu ez duten eta erabakiaren aurkako errekurtsoa jarri duen biktima baten lehen kasua da, beste ebaluazio bat eskatuz, eta, onartuz gero, aurrekari bat ezarriko du etorkizuneko kasuetarako.

Hitzaldia eta dokumentala, gaur:

Hitzaldi bat antolatu dugu gaur, urriak 9 osteguna, 18:30ean, Donostiako Egia auzoko Gazteszena zentroan (Jai Alai kalea, 22). Bertan, memoranduma eta ateratako ondorioak aurkeztuko ditugu. Axun Lasak (GEBehatokiko Aholku Batzordea), Francisco Javier Ruiz de Apodakak (Montxoren kidea) eta Joxean Agirrek (GEBehatokia) hartuko dute parte.

Gainera, ekoitzi dugun “Montxo: Kasu irekia” dokumentala aurkeztuko dugu.