PELLO ALCANTARILLAREN KEREILA, TORTURENGATIK, PEREZ DE LOS COBOS GUARDIA ZIBILEKO KORONELAREN AURKA

Erantsitako ikerketa sakonaren ondoren, GEBehatokian uste dugu Pello Alcantarillaren salaketak erabateko sinesgarritasuna duela

• Prentsaurrekoa datorren ostiralean, hilak 24, Donostian

Pello Alcantarilla Mozota (Donostia, 1953) 2004ko urriaren 3an atxilotu zuen Guardia Zibilak, Burgosen kamioilari lanean ari zela, Laurence Le Vert epaile frantsesaren zuzendaritzapean bi estatuek batera egindako operazio batean, ETAren armategi nagusiak desegin zituen ‘Santutegi Operazioa ‘izenekoan. Urruñan (Iparralde) bizi zen.

Donostiarra lau egunez egon zen inkomunikatuta Tres Cantosen. Torturatzen zuten bitartean, jiratu eta Pérez de los Cobos ikusi zuen, zeinak, Alcantarillaren arabera beti, «eskerrik asko, komisario» esan baitzion bere lankide bati buruan plastikozko poltsa bat jartzera zihoazenean, atxilotuak hitz egitea onartzea lortu zuelako.

Alcantarilla bortizki torturatu zuten, Fernando Andreu epailearen aurrean kontatu zuenez, eta adierazi zion, negarrez, «benetako basakeriak» sufriarazi zizkiotela. Haren salaketa artxibatu egin zuten, inolako ikerketarik egin gabe.

Bere garaian publikoki salatu zuen bezala, Pello Alcantarillak Diego Pérez de los Cobos Orihuel koronela identifikatu zuen “Procés” delakoaren epaiketan deklaratu zuenean Auzitegi Gorenean 2019ko martxoaren 6an.

Pello Alcantarillak urte honen hasieran eskatu zion GEBehatokiari -Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokia- bere kasua eta Guardia Zibileko koronel erretiratuak bere tortura krudeletan izan zitzakeen erantzukizun penalak aztertzeko.

Ikerketa-lan sakon horren emaitza da honekin batera doan azterlana. Bertan, Pérez de los Cobosek ETAren aurkako estrategia antiterroristan Espainiako gobernuetan izan zituen erantzukizun handiak berresten dira.

Espainia eta Frantziaren arteko terrorismoaren aurkako koordinazio-organoetan parte hartzeaz eta Tres Cantoseko Komandantziako aginte-eginkizunaz gain, Euskal Herriko antiterrorismoarekin zerikusia duten polizia-operatibo hauetan egiaztatuta dago bere erantzukizuna: Kepa Urra, Amistad kalea, José Antonio Ortega Lararen erreskatea eta Santuario operazioa. Gainera, aitortuta dago Espainiako Estatuak Kataluniako independentismoaren aurka duen estrategian duen erantzukizuna.

Pello Alcantarillaren aurkako torturen uneari dagokionez, Perez de los Cobos Institutu Armatuko Operazio Zuzendariordetza Nagusiko Estatu Nagusiko kidea zen orduan (2000-2006). Destino horretan, Guardia Zibilaren Unitateen zerbitzu operatiboak planifikatzeko, bultzatzeko eta koordinatzeko ahalmena zuen, Guardia Zibilaren Zuzendaritza Nagusiaren titularrak emandako jarraibideen arabera, eta horretarako martxoaren 13ko 2/1986 Lege Organikoak esleitzen dizkion zeregin guztiak bere gain hartzen zituen. Hau da, Kidegoko ia zerbitzu guztien gaineko zuzeneko sarbidea eta aginte-ahalmena zituen, informazio-zerbitzuak eta komandantziak barne.

Hala ere, bere karrerak amaiera garratza izan zuen, 2020ko maiatzaren 25ean kargugabetu baitzuen – Segurtasuneko Estatu idazkari Rafael Pérez Ruizek eskatuta – orduko Barne ministro Fernando Grande-Marlaskak, zeinak «konfiantza galera» argudiatu baitzuen, eta horrek Grande-Marlaskarekin pultsu judizial batera eraman zuen, kargutik kentzeagatik eta, ondorioz, jeneral izatea ez lortzeagatik.

Ikerketa sakon honen ondorioz, GEBehatokian uste dugu Pello Alcantarillaren salaketak erabateko sinesgarritasuna duela: Perez de los Cobosen presentzia guztiz koherentea da atxiloketaren egunean zuen karguarekin, garai hartan Madrilen zuen destinoarekin, garai hartan Frantziaren eta Espainiaren arteko koordinazio- eta lankidetza-organoetan zuen eginkizunarekin, eta polizia-kidegoek terrorismoaren aurkako borrokaren bilakaeran estrategikotzat jo zuten operazioaren garrantziarekin. Horretarako helburua, erantzukizuna eta aukera zeuden, eta horrek sinesgarritasuna ematen dio Alcantarilla de Pérez de los Cobosen identifikazioari eta aintzatespenari.

Ekimen hori Nazio Batuen Torturaren aurkako Batzordeak 2025eko apirilaren 22an Raúl Fuentes Villota auzian hartutako erabaki berriak bermatzen du.
Ebazpen hori Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak berretsi du ondoren, 2025eko uztailaren 18ko Espainiako Erresumari buruzko aldizkako zazpigarren txostenean.

Nazio Batuek ezartzen dute ezin dela preskripzioa eskatu tortura kasuak judizialki ez ikertzeko. Torturaren ondorioak iraunkorrak direla uste du, eta, beraz, eragin zituen delitua ere halakoa da.

PRENTSAURREKORAKO DEIALDIA

Datorren ostiralean, urriaren 24an, Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak -GEBehatokia- prentsaurrekoa eskainiko du Pello Alcantarilla Mozota torturatzeagatik Diego Pérez de los Cobos Orihuel Guardia Zibileko koronelaren aurka kasua berriro irekitzeko eskaeraren berri emateko.

Data: Urriak 24, ostirala
Ordua: 11:00etan
Lekua: Hotel Ilunion – Zumalakarregi Hiribidea, 20 – Donostia
Parte hartuko dute: Pello Alcantarilla, Aiert Larrarte (abokatua), Marilo Gorostiaga eta Mertxe Gonzalez Portillo, Euskal Herriko Torturatuen Sarearen izenean eta Agus Hernan (GEBehatokiaren koordinatzailea)