RAÚL FUENTES VILLOTAK BERE TORTURA KASUA BERRIRO IREKITZEKO ESKATU DU, NAZIO BATUEN TORTURAREN AURKAKO BATZORDEAREN ERABAKIAREN ONDOREN

Espainiak 90 egun zituen erabaki hori betetzeko neurriak hartzeko eta CATi horren berri emateko, baina ez du halakorik egin. Torturatzaileak identifikatuta daude, eta haien izenak sumarioan jasota daude.

GEBehatokitik -Giza eskubideen euskal erakundea- jakinarazi nahi dugu Raúl Fuentes Villotak bere tortura-kasua berriz irekitzea eskatu duela Indautxuko (Bilbo) polizia-etxeari atxikitako agenteen aurka, haiek atxilotzean, galdeketan eta torturan parte hartu baitzuten.

Gogoratu behar da espainiar Polizia Nazionalak 1991ko ekainaren 6an atxilotu zuela Raúl Fuentes. Inkomunikatuta egon ondoren, bortizki torturatu, jipoitu eta heriotza-mehatxuak egin zizkiotela argudiatu zuen. Tratu horren ondorioz, hainbat lesio zituen, eskuko hatzetako parestesia bat barne, sarekada horretan atxilotutako beste pertsona batzuei ere aplikatu zieten tratu txarren metodo berezi batetik eratorria: atzamarren artean tartekatutako arkatz bat sartzen zuten, eta indarrez presionatzen zituzten, min handia eragiteaz gain, praktika horrekin bateragarriak diren markak eraginez.

Agintari judizialek 1991n izan zuten alegazio horien berri, haien defentsak arrazoi horregatik eskatu baitzuen deklarazioak baliogabetzea. 2018an, torturagatiko salaketa aurkeztu zuen formalki, eta berehala artxibatu zuten, gertakarien preskripzioagatik. Bizkaiko Probintzia

Auzitegiak eta, ondoren, Konstituzio Auzitegiak haren errekurtsoak atzera bota zituzten arrazoi beragatik.

2020an, Torturaren Aurkako Mundu Erakundearen (OMCT) laguntzarekin, haren abokatuak kasu horri buruzko banakako kexa bat aurkeztu zuen Nazio Batuen Torturaren Aurkako Batzordean (CAT). 2025eko apirilaren 22an, CATek ebazpen bat onartu zuen Espainiako Estatua kondenatuz Torturaren aurkako Konbentzioaren urraketa askorengatik:

• Raul Fuentesek torturari buruzko alegazio sinesgarriak egin zituela onartu zuen.

• Estatuak 1991n ikerketa bat irekitzeko betebeharra zuela ezarri zuen, gertakarien berri izan zuenean, salaketa formalik egon ez arren.
• Ikertzeko betebehar horrek egun ere indarrean jarraitzen duela adierazi zuen, eta agintariek ezin dutela preskripzioa argudiatu.

Bete egin dira Espainiako Gobernuak bere nazioarteko betebeharrak beteko ez zituen beldurrak, joan den ekainaren 3ko prentsaurrekoan gure aldetik adierazitakoak. Egiaztatzen dugu, Nazio Batuen eskakizunari erantzunez, ez epaileek ez fiskalek ez dutela ofiziozko jarduerarik abian jarri. Hori irailean egiaztatu genuenez, orain aurkezten dugun Raúl Fuentesen erabakiaren oinarrian dagoen kasua lantzen hasi ginen.

Eskaeraren bidez, Auzitegi Nazionalak erantzuna eman nahi die CAT-ek Espainiako Estatuari eskatzen dizkion lau alderdiei:

• Tortura-gertakariei buruzko ikerketa azkar, inpartzial, zehatz, eraginkor eta independentea bermatzea, goragoko agintarien erantzukizuna zehaztea barne.

• Erantzuleak behar bezala prozesatu, epaitu eta zigortzea.
• Erreparazio integrala ematea, jasandako gertakarien larritasunarekin bat

datorrena.
• Neurriak hartzea etorkizunean gertakari horiek ez errepikatzea bermatzeko.

Ebazpen honek garrantzi berezia hartzen du, ezartzen baitu preskripzioa ezin dela argudiatu tortura kasuak judizialki ez ikertzeko. Torturaren ondorioak iraunkorrak direla uste du, eta, beraz, eragin zituen delitua ere halakoa da. Ordutik, gainera, Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak berretsi du, Espainiako Erresumari buruzko 2025eko uztailaren 18ko aldizkako zazpigarren txostenean.

Behin eta berriz esan dugun bezala, funtsezko argudio juridikoa da Pello Alcantarilla eta Iratxe Sorzabalen kasuak berriro irekitzeko eskaeretan ere.

Estatuaren biktimen egia, justizia eta erreparazio prozesua ez da geldoa izaten ari, betierekoa baizik. Hamarkadak behar izan dira negazionismoa gainditzeko eta gaur egun tortura salaketen egia bere egiten duen adostasuna eraikitzeko.

Erakunde publikoek denbora luze behar izan dute biktimei errekonozimendua eta erreparazioa emateko prozesuekin hasteko. Prozesu horiek lehen urratsak eman dituzte orain arte 526 pertsona aitortuz, baina bakarrik KREIren bi txosten ofizialek aitortzen dituzte 5.379 tortura kasu

Nafarroan eta Euskal Autonomia Erkidegoan.

Botere judiziala, azken kate-maila

Botere judiziala da, zalantzarik gabe, nazioarteko eskakizunekin (egia, justizia eta erreparazioa, eta ez errepikatzeko bermeak) bat egin gabe jarraitzen duen azken kate-maila. Bunker judizial negazionista batek lerroak itxi ditu giza eskubideen urraketa larrien egileen inguruan. Jurisdikzio penalak estrategia integralean funtsezko bi lan hartu ditu bere gain: torturak erabiltzea zigorrak eraikitzeko eta torturatzaileei erabateko zigorgabetasuna ematea. Lege penal bat etsaiarentzat, beste bat lagunarentzat.

Hainbeste hamarkadatan torturatzaileak zigorrik gabe egon ondoren, terrorismoaren aurkako borroka ahalguztidunarentzat funtsezkoa den praktika batekin lerroak ixteak preskripzioaren

bide hila ekarri die gehienei, tortura kasu guztiak ez esatearren. Esan bezala, estrategia izan da betikotasun bat igarotzea Estatuaren biktimen justizia erreklamazioa neutralizatzeko. Arrazoiak preskribatuta daude, diote. Azken puntua.

20/2022 Memoria Demokratikoaren Legeak erregimen frankistan izandako giza eskubideen urraketen aurkako kereilak aurkezteko bide bat eskaintzen digu, 1978a baino lehenagokoak (Txomin Letamendi, Josu Mugika, Roque Méndez Villada eta Jose Luis Mondragón Elorza).Gizateriaren aurkako delituak eta tortura-delituak preskribaezinak eta amnistiaezinak dira. Diktaduran izan ez baziren, zergatik izan behar dute horrelakoak ustezko “demokrazia finkatu”
batean? Nazio Batuetako organoek esaten digute oraintsuko kasuetan ere ezin dela preskripzioa alegatu.Ikerketak azkeneraino eramanCATek bere azterketaren ondorioetan eskatu zion Espainiari legedia aldatzeko, tortura delituak preskriba ez daitezen.Raul Fuentesen kasuan, negazionismo judizialaren bide hila etorbide bihurtu da, eta hortik igaro behar dute tortura kasuak berriro irekitzeak eta azken ondorioetaraino ikertzeak. Hori da asmoa: kasu honekin bidea irekitzea, Alcantarilla eta Sorzabalekoekin batera. Eta horixe egiten dugu, hain zuzen ere, Mikel Zabalzaren torturagatiko hilketaren 40. urteurrenak agerian jartzen duenean tortura egin dutenek izan duten zigorgabetasunak eta, era berean, sekretu ofizialen Lege frankistak torturatzaileei eskaini zaien estaldurak berekin dakarren eskandalua agerian utziz.Ehunka torturatzaile aske daude. Torturatuentzako egia eta erreparazio prozesuek hori berresten digute. Torturatutako milaka pertsonen egia aitortzen bada, non daude torturatzaileak? Zuzenbidez erreklamatzen den estatu batek ezin die entzungor egin nazioarteko
erakundeen ikerketa-eskaerei. Gizateriaren aurkako delituen preskripzio-epea ezin da oztopo izan.GEBehatokia etapa honetan sortu zen, Estatuko biktimen “fiskaltza soziala” izateko misioarekin. Sorzabal eta Fuentesen kasuetan epaileek ezer egin ez dutenez, helburuari eusten diogu. Gure erabakia erabatekoa da torturaren biktimei egia eta erreparazioa lortzen laguntzeko, baina baita orain arte ukatutako justizia lortzen laguntzeko ere.Ildo horretan, berriro diogu ezinbestekotzat jotzen dugula Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren laguntza, Estatuko giza eskubideen urraketa larrien biktimei justizia emateak dakarren erronka izugarriari aurre egiteko. Aukerak irekitzen ari dira eta erakundeek maila eman behar dute.