Basque Observatory of Human Rights
Pokopandegi bidea 9-2°
20018 Donostia
Euskal Herria - Basque Country
Donostiako Udalari eskatzen diogu joan den maiatzaren 29ko Irungo mozioa bere egiteko, Quesadaren heriotzaren arduradun Meliton Manzanasi emandako kondekorazio, domina eta ohore ofizial guztiak kentzeko eskatuz
Giza Eskubideen Behatokitik -GEBehatokia- jakinarazi nahi dizuegu eskaera bat egin diogula Espainiako Gobernuari, Jose Maria Quesada Lasarte donostiarrari aitorpen instituzionala eta erreparazio morala egin diezaion. Izan ere, Jose Maria Quesada Lasarte donostiarra diktadura frankistan zehar jasandako jazarpen polizial eta judizialari, atxiloketetan izandako testigantzen arabera jasandako torturei eta eraso haiek bere osasunean eta 1968ko urtarrilaren 29an 33 urte zituela hil zenean izan zitzaketen ondorioei buruzkoa da.
Ekimenak, familiaren akordioarekin, Jose Maria Quesada Lasarteren beharrezko erreparazioa eta haren duintasuna berreskuratzea nahi du, eta Memoria Demokratikoari buruzko 20/2022 Espainiako Legean oinarritzen da.
Eusko Jaurlaritzak aitortutako biktima bat da, 2024ko irailaren 3an emana. Honekin batera doan txosten zabalean, 1934ko uztailaren 23an Donostian, Fermin Calbeton kaleko etxe batean jaiotako Jose Maria Quesada Lasarteri buruzko historia osoa aurki daiteke.
Poliziek behin eta berriz tratu txarrak eta torturak eman zizkioten, eta, horien ondorioz, lesio larriak jasan zituen, batez ere garezurrekoak, narriadura neurologiko progresiboa eragin zutenak. Ondorioz, ebakuntza kirurgikoak egin behar izan zizkioten, eta 1968ko urtarrilean hil zen.
Primitivo Lizarrondoren ahozko testigantzaren arabera, Poliziak Jose Maria Quesada atxilotu zuen 1962ko abuztuan, bere arreba Juaniren ezkontzarekin batera eta Donostian prestatutako Francoren aurkako atentatuaren ondoren hasitako errepresio- operazioaren testuinguruan.
Familiak igorritako kontakizunaren arabera, Donostiako komisaldegian bortizki kolpatu zuten konortea galdu arte, eta bereziki buruan kolpeak jaso zituen borrekin eta beste objektu batzuekin. Gero Madrilera eraman zuten eta Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusiaren ziegetatik igaro zen, Puerta del Solen.
Familiaren ahozko testigantzak, gainera, Eduardo Ferrani egotzitako oroigarri bat jasotzen du: “Quesada geroago Carabanchelera iritsi zenean, oso egoera larrian heldu zen, burua oso kolpatuta, belaunetan zauriak zituen, eta horrek oinez ibiltzea eragozten zion, eta prakak hanketara itsatsita zituen”.
Dokumentatuta geratu da, alde batetik, Meliton Manzanasek parte hartu zuela bere torturetan, eta, bestetik, jazarpen judiziala sufritu zuela. Jose Maria Quesada 1.220/62 auzian epaitu zuen 1963ko martxoaren 2an Madrilen egindako Gerra Kontseiluak. 28 urte zituen orduan. Gerra Kontseiluak bi urteko kartzela-zigorra ezarri zion matxinada militarragatik. Auditorearen irizpena 1963ko martxoaren 4koa da, eta ondorengo onarpenak epaia berretsi zuen.
Espedienteak erakusten duenez, Quesada ez zen polizia-kontrol esporadikoen bidez soilik kontrolatua izan; aitzitik, hainbat urtez, zaintza politikoaren, atxiloketen, zigor- arloko prozesamenduaren eta espetxeratzearen mende egon zen, erregimen frankistaren aurkako jarduerengatik.
Ekimen honek Memoria Demokratikoari buruzko 20/2022 Espainiako Legearen esparruan aitortutako aurreko biktimen eskaerekin (Alfredo Espinosa Orive, Josu Mugica, Josu Zabala Erasun eta Aquiles Cuadra) edo Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko 9/2023 Euskal Legearekin (Alfredo Espinosa Orive eta Txomin Letamendi) irekitako ildotik jarraitzen du, eta agerian uzten dute erregimen frankistak erabilitako tortura eta errepresioaren zigorgabetasuna.
Aldi berean, Donostiako Udalari zuzendu gatzaizkio, honako ekimen hauek kontuan har ditzala iradokitzeko:
- Udalak bere babesa adieraztea Espainiako Gobernuari zuzendu diogun eskariari.
- Egoki iritzitako moduan, Jose Maria Quesada Lasarteri erreparazioa emateko etaduintasuna berreskuratzeko erakunde-ekimen bat garatzea.
- Maiatzaren 29an Irungo Udalean gehiengo zabalez onartutakoaren ildotik mozio bat sinatzea, Meliton Manzanasi emandako kondekorazio, domina eta ohore ofizial guztiak kentzeko eskatuz. Mozio horrek PSE, EAJ, EH Bildu eta ElkarrekinPodemosen babesa izan zuen.
Ez errepikatzeko oinarriak ezartzeko, garrantzitsua da horrelako kasuak sozializatzea eta belaunaldi berrien artean ere ezagunak izatea. Frankismoaren biktimen familiek urte askoan bizi izan dute beren mina, isiltasunetik, beldurrak inposatutako ostrazismotik. Bada garaia duintasuna berreskuratzeko eta, gure ustez, erakundeek lagundu egin behar diete lapurtutako justizia berreskuratzeko prozesu horiei.