{"id":3550,"date":"2025-02-22T07:24:00","date_gmt":"2025-02-22T07:24:00","guid":{"rendered":"https:\/\/gebehatokia.eus\/?p=3550"},"modified":"2026-06-15T07:24:43","modified_gmt":"2026-06-15T07:24:43","slug":"gebehatokiak-josu-mugica-eta-txomin-letamendiri-buruz-aurkeztutako-kereilak-izapidetzeko-onartu-dira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/2025\/02\/22\/gebehatokiak-josu-mugica-eta-txomin-letamendiri-buruz-aurkeztutako-kereilak-izapidetzeko-onartu-dira\/","title":{"rendered":"GEBehatokiak JOSU MUGICA ETA TXOMIN LETAMENDIRI BURUZ AURKEZTUTAKO KEREILAK IZAPIDETZEKO ONARTU DIRA"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Espainiako Estatuan, aurkeztutako 120 kereiletatik, beste hiru baino ez dira onartu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bunker judizial bat eratu da, 40ko eta 70eko hamarkaden artean egindako gizaeskubideen urraketa larrien ukatzailea.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cKomunikazioa\u201d NBEko kontalarien aurrean, Memoria Demokratikoaren Legeareneskakizunari entzungor egiten dioten Espainiako epaitegien jarrera aztertzeko eskatuz.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Josu M\u00fagica Ayestaran eta Txomin Letamendi Muruaren kasuei buruz Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak (GEBehatokia) aurkeztutako lehenengo bi kereilak izapidetzeko onartu dituzte Madrilgo 12. zenbakiko eta Donostiako 5. zenbakiko epaitegiek.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Josu M\u00fagica Ayestaran 1975eko uztailaren 30ean hil zen, Madrilen,\u00a0<\/strong>polizia-tiroen ondorioz. Operazio horretan, egiaztatuta geratu zen Mikel Lejarza agente infiltratuak, Defentsako Goi Mailako Ikasketa Estrategikoen Zentroko kideak, parte hartu zuela, ETAko kideen aurrean \u201cGorka\u201d eta Espainiako Zerbitzu Sekretuetako kideen aurrean \u201cEl Lobo\u201d ezizenarekin.Joan den uztailean Bergarako Epaitegian aurkeztutako kereilaren ondoren, eta Epaitegiak bere burua eskumenik gabekotzat jo ondoren, joan den irailean berriro aurkeztu genuen, kasu honetan Madrilgo Epaitegian.<br>Gogoratu behar dugu Eusko Jaurlaritzak motibazio politikoko giza eskubideen urraketen biktima gisa aitortu zuela gertaera horiengatik, 2023ko maiatzaren 15ean emandako irizpenaren arabera.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Txomin Letamendi Murua Madrilen hil zen 1950eko abenduaren 20an<\/strong>, polizia frankistak egin zizkion tortura fisiko eta psikiko larrien ondorioz, bai eta jasan zituen espetxe- baldintza penagarrien ondorioz ere. Kasu paradigmatikoa da, errekonozimendu eta memoria historikoaren legeek ez dutelako hartzen gerra osteko frankismoarekiko lehen erresistentziaren aldi historiko hau.Donostiako Epaitegiak emandako autoan, Barne Ministerioko Poliziaren Zuzendaritza Nagusiari ofizioa bidaltzea erabaki da, kereilatutako Jos\u00e9 Nogues Recoo, Poliziako Inspektore Nagusia eta Fernando Escudero Arcocha, polizia-agentea, haien zaintzaren arduradunak eta galdeketetan parte hartu zuten polizien nortasun- eta filiazio-datuak eman ditzaten.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi gertakariak erregimen frankistaren giza eskubideen urraketa larri eta sistematikoen testuinguru historiko batean gertatu ziren. Gertaera horiengatik aurkeztutako kereilak Memoria Demokratikoari buruzko 20\/2022 Espainiako Legeak babesten ditu, zeinak 2.3 artikuluan ezartzen baitu \u201cgizateriaren aurkako, genozidioko eta torturako gertakari horiek preskribaezinak eta amnistiaezinak\u201d direla.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Egungo testuingurua<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Izapidetzeko onartzearen garrantzia azpimarratu nahi dugu. Izan ere, CEAQUAk (frankismoaren krimenen aurkako Argentinako kereilaren aldeko Estatuko koordinakundea) Madril, Elda eta Paternako epaitegietan sustatutako beste hiru kasu onartu berri dira Espainiako Estatuan.<\/p>\n\n\n\n<p>Horiek guztiek hautsi egiten dute, nahikoa ez bada ere, Espainiako epaileen joera nagusi bat, kereilak eta haien errekurtsoak atzera botaz, ikerketa penala ukatzeko eta, hala badagokio, kriminal frankistak epaitzeko. Tamalez, orain arte, 115 kereila baino gehiago, krimen horiengatik jarduketak irekitzea eskatzen zutenak, ez dira onartu edo artxibatu Estatu espainiar osoko epaitegietan.<\/p>\n\n\n\n<p>Frankistak oheratu eta demokratak altxatu ziren epaileek benetako bunker judizial negazionista osatu dute, erregimen frankistak 40ko eta 70eko hamarkadetan egindako giza eskubideen urraketa larriei buruzkoa. Epaitegi hauetan entzungor egin zaio lege demokratiko honi, Amnistiaren 46\/1977 Lege aurrekonstituzionalera makurtuz eta horrekin Estatuko aparatuen inpunitatea bermatuz.<\/p>\n\n\n\n<p>Tramiterako onarpen horiek, salbuespenezkoak badira ere, bunker judizial hori pitzatzen hasi dira, eta gure tesia berresten dugu, hau da, egitate horiek zalantzarik gabe gizateriaren aurkako krimenak direla, eta, beraz, preskribaezinak eta amnistiaezinak, Nazioarteko Zuzenbideaz gain, Memoria Demokratikoari buruzko 20\/2022 Legeak onartzen duen bezala. Halaber, Konstituzio Auzitegiaren beraren boto partikular batzuk nabarmendu behar dira, dagoeneko ikerketa eta epaitegien jarduketa proaktiboa deituz, lege horren arabera.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cKomunikazioa\u201d NBEko kontalarien aurrean<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hain zuzen ere, Espainiako epaileen artean gehiengoa den egoera hori aldatzen saiatzeko, jakinarazi nahi dugu 2024ko maiatzean bigarren bide bat ireki genuela, kasu honetan NBEren aurrean. Zehazki, CEAQUArekin lankidetzan, komunikazio bateratu bat aurkeztu genuen epaiz kanpoko betearazpenetarako NBEko kontalarien, Egia, Justizia, Erreparazio eta Ez Errepikatzeko Bermeen kontalariaren eta Nahitaezko Desagertzeei buruzko Lantaldearen aurrean, Memoria Demokratikoari buruzko Legeak kausak irekitzeko ezartzen duen eskakizunari entzungor egiten dioten eta sistematikoki artxibatzen dituzten Espainiako epaitegien jarrera aztertzeko eskatuz.<\/p>\n\n\n\n<p>Ebidentzia bat da orain arte Estatuak bere ardurapean jardun zuten delituen egileak estali dituela eta erabateko zigorgabetasunaz hornitu dituela, eta horrek birbiktimizazio onartezina eragin diela biktimen familiei, hala nola Josu Mugicaren eta Txomin Letamendiren familiei. Gure borondatea da horiekin egiaren eta justiziaren bidea egitea, barneko bide judiziala eta, behar izanez gero, nazioartekoa erabiliz.<\/p>\n\n\n\n<p>Nahiz eta, kasu honetan, GEBehatokiaren gizarte-ekimena den biktimei laguntzen diena egia judizialaren bilaketan, uste dugu Estatuko biktimentzako laguntza juridiko hori Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari egokitu beharko litzaiekeela.<\/p>\n\n\n\n<p>Gure ibilbide berriaren urtebete bete dugun otsail honetan, GEBehatokiak gaur berretsi nahi du sortu gineneko misioa: Estatuko biktimen \u201cfiskaltza soziala\u201d izatea.<\/p>\n\n\n\n<p>Prentsarako kontaktua:\u00a0646 97 44 85 \u2013 Agus Hernan \u2013 Koordinatzailea<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Josu M\u00fagica Ayestaran eta Txomin Letamendi Muruaren kasuei buruz Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak (GEBehatokia) aurkeztutako lehenengo bi kereilak izapidetzeko onartu dituzte Madrilgo 12. zenbakiko eta Donostiako 5. zenbakiko epaitegiek. Josu M\u00fagica Ayestaran 1975eko uztailaren 30ean hil zen, Madrilen,\u00a0polizia-tiroen ondorioz. Operazio horretan, egiaztatuta geratu zen Mikel Lejarza agente infiltratuak, Defentsako Goi Mailako Ikasketa Estrategikoen Zentroko [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[20],"tags":[23],"class_list":["post-3550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-albisteak","tag-albisteak"],"blocksy_meta":{"post_title_panel":"","has_hero_section":"enabled","ebf38a37a7210e8b2eae1c5591996d46":"","hero_section":"type-2","hero_alignment1":"left","hero_alignment2":"center","hero_height":{"0":"2","1":"3","2":"0","3":"p","4":"x","desktop":"500px","tablet":"500px","mobile":"500px","__changed":[]},"page_title_bg_type":"custom_image","custom_hero_background":{"attachment_id":2710,"url":"https:\/\/startersites.io\/blocksy\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/valdemaras-d-1053561-unsplash-1024x576.jpg"},"parallax":{"desktop":false,"tablet":false,"mobile":false},"50b5de3a778be56786a9251e46da72fb":"","single_meta_elements":{"author":true,"date":true,"categories":true,"comments":true,"updated":false,"tags":false},"has_meta_label":"yes","has_meta_avatar":"yes","date_format_source":"custom","single_meta_date_format":"M j, Y","2a577f849475c33a4c1a0d3c4073d87d":"","page_excerpt_visibility":{"desktop":true,"tablet":true,"mobile":false},"pageTitleFont":{"family":"Default","variation":"Default","size":{"desktop":"32px","tablet":"30px","mobile":"25px"},"line-height":"1.3","letter-spacing":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-transform":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-decoration":"CT_CSS_SKIP_RULE"},"pageTitleFontColor":{"default":{"color":"var(--theme-palette-color-5)"}},"pageMetaFont":{"family":"Default","variation":"n6","size":{"desktop":"12px","tablet":"12px","mobile":"12px"},"line-height":"1.3","letter-spacing":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-transform":"uppercase","text-decoration":"CT_CSS_SKIP_RULE"},"pageMetaFontColor":{"default":{"color":"var(--theme-palette-color-5)"},"hover":{"color":"CT_CSS_SKIP_RULEDEFAULT"}},"pageExcerptFont":{"family":"Default","variation":"n5","size":"CT_CSS_SKIP_RULE","line-height":"CT_CSS_SKIP_RULE","letter-spacing":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-transform":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-decoration":"CT_CSS_SKIP_RULE"},"pageExcerptColor":{"default":{"color":"var(--theme-palette-color-5)"}},"pageTitleOverlay":{"default":{"color":"rgba(37,47,56,0.8)"}},"pageTitleBackground":{"default":{"color":"#EDEFF2"}},"c7764fac98af92c6a5c27222beea5c37":"","page_structure_type":"type-4","page_enable_vertical_spacing":"yes","c76ff6799127d978a93e5d2a2c9b6300":"","disable_featured_image":"no","disable_post_tags":"no","disable_share_box":"no","disable_author_box":"no","disable_posts_navigation":"no","disable_subscribe_form":"no","028a4db19490dd22f5c3d45e32718e0b":"","disable_related_posts":"no","37aaf4d2772e9c8c54bf400fbd0b0e1d":"","9a93c94d600aca644e3fbf4dfd03c665":"","41ae1f57ff17b685da862b5df8c7d724":"","1ac3a350f7522e2c588c87303eddcedf":"","80d049fa109fb4d9896a3ae7521bd5bc":"","ed2d5feb9901889785128b6f48c7f315":"","db23e64adc959dbe488395a955a49bb0":"","c9e2b4e094f3311336b240209f013c85":"","8da7ee5ad8fd258e74f67da6e47b6a3c":"","11a1e44498a4ec227933f7ebd033edc1":"","59ae0c00a36d594cfa01df81ad9e0d8b":"","417296c1eb461c7d76aa9df8f0c8afd9":"","styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"[data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-title {--theme-font-size:32px;--theme-line-height:1.3;--theme-heading-color:var(--theme-palette-color-5);} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .entry-meta {--theme-font-weight:600;--theme-text-transform:uppercase;--theme-font-size:12px;--theme-line-height:1.3;--theme-text-color:var(--theme-palette-color-5);} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-description {--theme-font-weight:500;--theme-text-color:var(--theme-palette-color-5);} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .hero-section[data-type=\"type-2\"] {--min-height:500px;background-color:#EDEFF2;background-image:none;--container-padding:50px 0px;} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .hero-section[data-type=\"type-2\"] > figure .ct-media-container:after {background-color:rgba(37,47,56,0.8);}","tablet":"[data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-title {--theme-font-size:30px;}","mobile":"[data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-title {--theme-font-size:25px;}"},"google_fonts":[],"version":6},"hero_elements":[{"id":"custom_title","enabled":true,"heading_tag":"h1","title":"Inicio","__id":"qa1duuKv1iuQfsBJdIAlr"},{"id":"custom_description","enabled":true,"description_visibility":{"desktop":true,"tablet":true,"mobile":false},"__id":"e-zoKhsuoVZpkqjZKSPfX"},{"id":"custom_meta","enabled":true,"meta_elements":[{"id":"author","enabled":false,"label":"Por","has_author_avatar":"yes","avatar_size":25,"__id":"C1m24C4px6dEGKuSGT0Pk"},{"id":"post_date","enabled":true,"label":"El","date_format_source":"default","date_format":"M j, Y","__id":"GSwRvbGy4CvWbpzYtI-iW"},{"id":"updated_date","enabled":false,"label":"El","date_format_source":"default","date_format":"M j, Y","__id":"Plxtlo4IKhnNyiA7ov9Dq"},{"id":"categories","enabled":false,"label":"En","style":"simple","__id":"0__UiVPYADwHjDhKHaza1"},{"id":"comments","enabled":false,"__id":"zum3qEdDpDT7sj2JvSmEs"}],"page_meta_elements":{"joined":true,"articles_count":true,"comments":true},"__id":"YT-Pg9piC7Vl0OpLGjbny"},{"id":"breadcrumbs","enabled":false,"__id":"tpOMW4oRCducrRaUuKyhV"}]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3551,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550\/revisions\/3551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}