{"id":3570,"date":"2025-09-24T07:49:00","date_gmt":"2025-09-24T07:49:00","guid":{"rendered":"https:\/\/gebehatokia.eus\/?p=3570"},"modified":"2026-06-15T07:50:03","modified_gmt":"2026-06-15T07:50:03","slug":"gebehatokiak-1974an-asturiagako-segadagatik-jarritako-kereila-bultzatzen-du","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/2025\/09\/24\/gebehatokiak-1974an-asturiagako-segadagatik-jarritako-kereila-bultzatzen-du\/","title":{"rendered":"GEBehatokiak 1974an Asturiagako segadagatik jarritako kereila bultzatzen du"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Madrilgo Gobernuak Roque M\u00e9ndez Villada aitortu du memoria demokratikoari buruzko 20\/2022 Legearen esparruan, eta Jose Luis Mondragon Elorzak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aparatu judizialaren betebeharra da gizateriaren aurkako krimen oso larriak egiten dituztenak ikertzea, epaitzea eta, hala badagokio, kondenatzea<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1974ko maiatzaren 20an, polizia frankistak Hondarribiko Asturiaga hondartzan egindako segada batek Roque M\u00e9ndez Villada eta Jos\u00e9 Luis Mondrag\u00f3n Elorza hil zituen. Bi gazteak Donibane Lohitzunetik zetozen txalupa batean, Jos\u00e9 Luis Arrondo \u201cCocoliso\u201d rekin batera, ondoren poliziaren isilmandatari gisa identifikatuko zena eta poliziaren tiroketa gogorretik onik atera zena. 1984ko martxoan Pasaiako Badian egindako exekuzio estrajudizialen oso antzekoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Justizia militarreko aparatu frankistak 66\/1974 auzia bideratu zuen, ageriko helburuekin: egitateak faltsutzea, poliziaren exekuzioaren erantzukizuna bi gazteei egoztea eta haien egileei erabateko zigorgabetasuna ematea.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aitorpen administratiboa Gasteizen 2023an eta orain Madrilen<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bi biktimen eskubideak urteetan ukatu ondoren, kasu honek Eusko Jaurlaritzaren errekonozimendua lortu zuen, Estatuko biktimen 12\/2016 legean oinarrituta. 2023ko abenduaren 19ko irizpen batean, Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzako sailburuordeak M\u00e9ndez Villada biktima gisa aitortu zuen. Orduan, Mondragon Elorzaren familiak ez zuen errekonozimendu eskaerarik aurkeztu nahi izan, baina duela gutxi egin du, eta orain legeak eskaera egiteko epea berriro ireki eta, horrekin batera, aitortza eta erreparazioa lortu arte itxaroteko zerrendan dauden biktimetako bat da.<\/p>\n\n\n\n<p>Era berean, jakinarazi nahi dugu Mendez Villadaren familiak 2025eko ekainaren 16an jaso zuela Espainiako gobernuak frankismoaren biktima gisa egindako aitorpen eta erreparazio pertsonalerako dokumentua, Memoria Demokratikoari buruzko 20\/2022 Legean oinarrituta.<\/p>\n\n\n\n<p>Ebazpen horrek \u201cRoque Javier M\u00e9ndez Villada jauna epaitu zuen auzitegia legez kanpokotzat eta ez- zilegitzat\u201d jotzen du. Gaineratu duenez, \u201cera berean ez-zilegitzat eta deuseztzat jotzen da Roque Javier M\u00e9ndez Villadaren aurka emandako kondena, zigorra edo ebazpena, judiziala zein administratiboa, Espainiako Gerran edo ondorengo diktaduran arrazoi politikoek, ideologikoek, kontzientziak edo erlijio- sinesmenak eragindakoa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Aitortza administratibo horiek balio moral ukaezina dute pertsona horientzat, eta balio politiko argia, Txiki eta Otaegi auziaren inguruko eztabaida politiko eta instituzionalaren testuinguruan gertatzen baitira; izan ere, auziaren 50. urteurrena irailaren 27an beteko da.<\/p>\n\n\n\n<p>Hain zuzen ere, urte hasieran Alfredo Espinosa Oriveri egindako aitortzaren ondoren, frankismo berantiarreko euskal erresistentziako pertsona bati egindako lehen aitortza da, eta uda honetan frankismoaren biktimen artean argudiatu diren kategorizazio-saiakerak desegitera dator, jada hainbeste min pilatzen duten familietan birbiktimizazio berri bat sortuz ikusten ari garen bezala.<\/p>\n\n\n\n<p>Aitorpen administratibo horiek are nabarmenagoa egiten dute biktima horiek pairatzen duten justiziarik eza. Edo, kontrako zentzuan, agerian uzten du Estatuak, instantzia judizialetatik, hiltzaile frankistak estaltzen jarraitzen duela. Orduan egin zuen eta orain egiten du.<\/p>\n\n\n\n<p>Ezin dugu ukatu, Memoria Demokratikoaren 20\/2022 legea eskuan eta, zehazki, \u201cgerra, gizateriaren aurkako krimenak, genozidioa eta tortura preskribaezintzat eta amnistiaezintzat\u201d jotzen dituen 2.3 artikuluarekin, Espainiako epailetzak iraganean izan duen jarrera ukatzailea lagatzen hasi dela.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunker negazionista judizialeko arrakalengatik pozten bagara ere, ezin dugu alde batetik legegilea eta exekutiboa eta bestetik aparatu judiziala dauden kontraesana aipatu gabe utzi. Lehenengo biek giza eskubideen urraketa oso larriak antzeman eta aitortzen dituzten bitartean, hirugarrena ez da aipatutzat jotzen, eta gizateria izutzen duten krimenak egiten dituztenak ikertzeko, auzipetzeko, epaitzeko eta, hala badagokio, zigortzeko betebeharra alde batera uzten du.<\/p>\n\n\n\n<p>Hain zuzen ere, Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak, duela gutxi, Espainiako zazpigarren aldizkako txostenari buruzko azken oharretan (2025eko uztailaren 18an argitaratu zena), Estatuari eskatzen zion \u201cGerra Zibilean eta diktadura frankistan izandako giza eskubideen urraketa larriei amnistia eta preskripzioa ez aplikatzea bermatzeko beharrezkoak diren legegintza-neurri guztiak eta bestelako neurriak hartzeko ahaleginak egiten jarraitzeko eta areagotzeko, eta debeku hori zorrotz betetzeko\u201d. Epaileek gainditu behar dituzte biktimarioen aldeko jarrerak, eta justiziaren bidea erraztu behar diete krimen larri-larrien biktimei.<\/p>\n\n\n\n<p>Kereila honetan, exekuzioa burutu zuten poliziei eta guardia zibilei zuzenduta egoteaz gain, Jos\u00e9 Luis Arrondo \u201cCocoliso\u201d infiltratuaren identitatea eta non dagoen ikertu behar dela uste dugu, zenbait iturriren arabera, gertaera hauen ostean trafiko istripuan egokitasunez hila.<\/p>\n\n\n\n<p>Eusko Jaurlaritzaren txostenaren arabera, \u201c \u201cCocoliso\u201d infiltratuari dagokionez, kasu argia da polizia- dispositibo batek bizitza babesteko betebehar positiboko bortxaketa, ez baitu bi pertsona atxilotzeko zuhurtasun egokirik hartzen, horiei buruzko informazio nahikoa baitu, tiro egin beharrik gabe\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Biktimek jasan zituzten gertaerei buruzko egia eskaintzeaz gain, Estatuak biktimarioen erantzukizun penal bihurtu behar ditu.<\/p>\n\n\n\n<p>GEBehatokiak, Estatuaren biktimen fiskaltza sozialaren misiotik, giza eskubideen urraketa horiek gertatu ziren garaia alde batera utzita, bere partea egingo du haientzako egia, justizia eta erreparazioaren bilaketan.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Madrilgo Gobernuak Roque M\u00e9ndez Villada aitortu du memoria demokratikoari buruzko 20\/2022 Legearen esparruan, eta Jose Luis Mondragon Elorzak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio Aparatu judizialaren betebeharra da gizateriaren aurkako krimen oso larriak egiten dituztenak ikertzea, epaitzea eta, hala badagokio, kondenatzea 1974ko maiatzaren 20an, polizia frankistak Hondarribiko Asturiaga hondartzan egindako segada batek Roque M\u00e9ndez Villada eta Jos\u00e9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[20],"tags":[23],"class_list":["post-3570","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-albisteak","tag-albisteak"],"blocksy_meta":{"post_title_panel":"","has_hero_section":"enabled","ebf38a37a7210e8b2eae1c5591996d46":"","hero_section":"type-2","hero_alignment1":"left","hero_alignment2":"center","hero_height":{"0":"2","1":"3","2":"0","3":"p","4":"x","desktop":"500px","tablet":"500px","mobile":"500px","__changed":[]},"page_title_bg_type":"custom_image","custom_hero_background":{"attachment_id":2710,"url":"https:\/\/startersites.io\/blocksy\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/valdemaras-d-1053561-unsplash-1024x576.jpg"},"parallax":{"desktop":false,"tablet":false,"mobile":false},"50b5de3a778be56786a9251e46da72fb":"","single_meta_elements":{"author":true,"date":true,"categories":true,"comments":true,"updated":false,"tags":false},"has_meta_label":"yes","has_meta_avatar":"yes","date_format_source":"custom","single_meta_date_format":"M j, Y","2a577f849475c33a4c1a0d3c4073d87d":"","page_excerpt_visibility":{"desktop":true,"tablet":true,"mobile":false},"pageTitleFont":{"family":"Default","variation":"Default","size":{"desktop":"32px","tablet":"30px","mobile":"25px"},"line-height":"1.3","letter-spacing":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-transform":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-decoration":"CT_CSS_SKIP_RULE"},"pageTitleFontColor":{"default":{"color":"var(--theme-palette-color-5)"}},"pageMetaFont":{"family":"Default","variation":"n6","size":{"desktop":"12px","tablet":"12px","mobile":"12px"},"line-height":"1.3","letter-spacing":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-transform":"uppercase","text-decoration":"CT_CSS_SKIP_RULE"},"pageMetaFontColor":{"default":{"color":"var(--theme-palette-color-5)"},"hover":{"color":"CT_CSS_SKIP_RULEDEFAULT"}},"pageExcerptFont":{"family":"Default","variation":"n5","size":"CT_CSS_SKIP_RULE","line-height":"CT_CSS_SKIP_RULE","letter-spacing":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-transform":"CT_CSS_SKIP_RULE","text-decoration":"CT_CSS_SKIP_RULE"},"pageExcerptColor":{"default":{"color":"var(--theme-palette-color-5)"}},"pageTitleOverlay":{"default":{"color":"rgba(37,47,56,0.8)"}},"pageTitleBackground":{"default":{"color":"#EDEFF2"}},"c7764fac98af92c6a5c27222beea5c37":"","page_structure_type":"type-4","page_enable_vertical_spacing":"yes","c76ff6799127d978a93e5d2a2c9b6300":"","disable_featured_image":"no","disable_post_tags":"no","disable_share_box":"no","disable_author_box":"no","disable_posts_navigation":"no","disable_subscribe_form":"no","028a4db19490dd22f5c3d45e32718e0b":"","disable_related_posts":"no","37aaf4d2772e9c8c54bf400fbd0b0e1d":"","9a93c94d600aca644e3fbf4dfd03c665":"","41ae1f57ff17b685da862b5df8c7d724":"","1ac3a350f7522e2c588c87303eddcedf":"","80d049fa109fb4d9896a3ae7521bd5bc":"","ed2d5feb9901889785128b6f48c7f315":"","db23e64adc959dbe488395a955a49bb0":"","c9e2b4e094f3311336b240209f013c85":"","8da7ee5ad8fd258e74f67da6e47b6a3c":"","11a1e44498a4ec227933f7ebd033edc1":"","59ae0c00a36d594cfa01df81ad9e0d8b":"","417296c1eb461c7d76aa9df8f0c8afd9":"","styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"[data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-title {--theme-font-size:32px;--theme-line-height:1.3;--theme-heading-color:var(--theme-palette-color-5);} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .entry-meta {--theme-font-weight:600;--theme-text-transform:uppercase;--theme-font-size:12px;--theme-line-height:1.3;--theme-text-color:var(--theme-palette-color-5);} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-description {--theme-font-weight:500;--theme-text-color:var(--theme-palette-color-5);} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .hero-section[data-type=\"type-2\"] {--min-height:500px;background-color:#EDEFF2;background-image:none;--container-padding:50px 0px;} [data-prefix=\"single_blog_post\"] .hero-section[data-type=\"type-2\"] > figure .ct-media-container:after {background-color:rgba(37,47,56,0.8);}","tablet":"[data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-title {--theme-font-size:30px;}","mobile":"[data-prefix=\"single_blog_post\"] .entry-header .page-title {--theme-font-size:25px;}"},"google_fonts":[],"version":6},"hero_elements":[{"id":"custom_title","enabled":true,"heading_tag":"h1","title":"Inicio","__id":"qa1duuKv1iuQfsBJdIAlr"},{"id":"custom_description","enabled":true,"description_visibility":{"desktop":true,"tablet":true,"mobile":false},"__id":"e-zoKhsuoVZpkqjZKSPfX"},{"id":"custom_meta","enabled":true,"meta_elements":[{"id":"author","enabled":false,"label":"Por","has_author_avatar":"yes","avatar_size":25,"__id":"C1m24C4px6dEGKuSGT0Pk"},{"id":"post_date","enabled":true,"label":"El","date_format_source":"default","date_format":"M j, Y","__id":"GSwRvbGy4CvWbpzYtI-iW"},{"id":"updated_date","enabled":false,"label":"El","date_format_source":"default","date_format":"M j, Y","__id":"Plxtlo4IKhnNyiA7ov9Dq"},{"id":"categories","enabled":false,"label":"En","style":"simple","__id":"0__UiVPYADwHjDhKHaza1"},{"id":"comments","enabled":false,"__id":"zum3qEdDpDT7sj2JvSmEs"}],"page_meta_elements":{"joined":true,"articles_count":true,"comments":true},"__id":"YT-Pg9piC7Vl0OpLGjbny"},{"id":"breadcrumbs","enabled":false,"__id":"tpOMW4oRCducrRaUuKyhV"}]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3570"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3571,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3570\/revisions\/3571"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gebehatokia.eus\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}